پیغام کوتاه
ارشيو پيغام کوتاه   

 


کوردهای ایزدی کیستند؟

ﻓﺮﻕ ﺍﺩﯾﺎﻥ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺑﺎ دیگر ادیان امروز ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ مثلا ﺳﺎﻣﯿﻬﺎ ﺍﺩﯾﺎﻧﺸﻦ ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ ﺩﻭ ﺭﮐﻦ ﺷﯿﻄﺎﻥ ﻭ ﺧﺪﺍ ﺧﻠﻖ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ ﻭ ﺍﯾﻦ ﺩﻭ ﺭﮐﻦ ﺿﺪ ﻫﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﺍﺩﯾﺎﻥ ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﯽ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺷﯿﻄﺎﻥ ﺍﺯﺧﺪﺍﺳﺖ ﻭ ﺟﺪﺍ ﺍﺯ ﺍﻭﻥ ﻧﯿﺴﺖ ﭼﺮﺍﮐﻪ ﺳﺎﯾﻪ ﺍﺯ ﻧﻮﺭ ﺧﻠﻖ ﻣﯿﺸﻮﺩ ﺍﮔﺮ ﻧﻮﺭ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺳﺎﯾﻪ ﯾﺎ ﺷﯿﻄﺎﻧﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﻭ ﺳﺎﯾﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﺭ ﺗﻌﻠﻖ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺫﺍﺕ ﻧﻮﺭ ﺍﯾﻦ ﻋﻨﺼﺮ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﺍﯾﻦ ﻗﺮﺍﺋﺖ ﮐﺎﻣﻼ ﺍﺯ ﺟﻮﻫﺮ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺍﺳﺘﻨﺒﺎﻁ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻋﻘﻼﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﻧﺰﺩﯾﮑﯽ ﺯﯾﺎﺩﯼ ﺩﺭ ﺑﯿﻦ ﺩﯾﺪﮔﺎﻩ ﻫﺎﯼ ﻣﺎﺗﺮﯾﺎﻟﯿﺴﺘﯽ ﻭ ﺍﺩﯾﺎﻥ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﻫﻤﺴﺎﻧﯽ ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﯽ ﺭﺍ ﻣﯿﺸﻮﺩ ﺩﺭ ﺑﯿﻦ ﺍﻧﻬﺎ ﺭﻭﯾﺖ ﻧﻤﻮﺩﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺩﻻﯾﻠﯽ ﮐﻪ ﻣﯿﺸﻮﺩ ﺍﺛﺒﺎﺕﮔﺮ ﻗﺪﯾﻤﺘﺮﯾﻦ ﻣﻠﺖﺩﺭ ﺧﺎﻭﺭﻣﯿﺎﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪﻫﻤﯿﻦ ﺍﺩﯾﺎﻥ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻗﺪﯾﻤﯿﺘﺮﯾﻦ ﺍﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﻪ ﺣﯿﺎﺕ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺑﻮﻡ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺩﻩ .ﺍﺳﺖ ﺩﯾﻦ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺍﯾﺰﺩﯾﺴﺖ ﮐﻮﺭﺩﻫﺎﯼ ﺍﯾﺰﺩﯼ‏(ﯾﺰﯾﺪﯼ‏) .ﯾﺰﯾﺪﯾﻪ ﺑﻪ ﮐﻮﺭﺩﯼ Êzidî‏(ﺗﻠﻔﻆ: ﺇﺯﺩﯼ‏) ﺑﻪ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺍﯾﺰﺩﯼﻫﺎ ﯾﺎ ﯾﺰﯾﺪﯾﺎﻥ ﺍﺯ ﺍﺩﯾﺎﻥ ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﯽ ﺭﺍﯾﺞ ﺩﺭﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺣﻠﻮﺍﻥ ﮐﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻥ ﺍﺳﺖ.ﺯﺑﺎﻥ ﺍﯾﺰﺩﯼﻫﺎ ﮐﻮﺭﺩﯼ با گویش کرمانجی ﺍﺳﺖ.

ایزدیان در کردستان عراق (شنگال)، کردستان ترکیه، کردستان سوریه و قسمت کوردنشین ارمنستان و اطراف تفلیس زندگی می‌کنند. البته تعدادی نیز به آلمان و برخی کشورهای دیگر مهاجرت کرده‌اند. اگرچه آماری رسمی و مشخص در مورد آنان در دست نیست، اما شمار آنان در مجموع این کشورها تا پانصدهزارنفر برآورد می‌شود که حدود دویست‌هزارنفر از آنان در عراق زندگی می‌کند؛ ولی بنا به گفته تحسین سعید بیک امیر ایزدیان جهان، آنان در عراق بین ۶۰۰٬۰۰۰ الی ۷۰۰٬۰۰۰ نفر و در دنیا نیز حدود ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ نفر هستند.

مفهوم واژه ایزدی

بنابر روایات واژه ایزدی مشتق از کلمه «ایزد» یا «یزته» است که در پارسی باستان به معنای «دین خدایی» است.ﺍﯾﺰﺩﯼﻫﺎ ﺍﺯﻭﺍﮊﻫﻪٔ ﺩﺍﺳﻨﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﻧﺎﻣﯿﺪﻥ ﺧﻮﺩ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ. همچنین برخی پژوهش‌ها آورده‌اند که از واژه فارسی ایزد مشتق شده است که به معنی الهه یا رب‌النوع است. نام ایزدی، که ایزدی‌ها خود را به آن می‌نامند، به معنی پرستندگان خدا است.( ﻧﺎﻡﺍﯾﺰﺩﯼﻫﺎ ﯾﺎ ﯾﺰﯾﺪﯼﻫﺎ ﻫﯿﭻ ﺭﺑﻄﯽ ﺑﻪ "ﯾﺰﯾﺪ" ﻭ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﻪﺷﻬﺮ "ﯾﺰﺩ" ﻧﺪﺍﺭﺩ).

{ این گروه که به طور عموم خودشان را ایزدی Ēzdī(یا یزیدی) می‌خوانند. بیشتر پژوهشگران غربی نام آنها را برگرفته از یزید بن معاویه می‌دانند، گرچه خود یزیدیان، ترجیح می‌دهند که نام مذهبشان را از ایرانی باستان yazata، فارسی میانه yazad(یزدانی بودن) بدانند و این فرضیه، به طور گسترده پذیرفته شده است}.

باورهاو آیین‌ها

بیشتر
يكشنبه، 26 ارديبهشت ماه، 1395 | 0 نظر | بازدید [ 1980 ]

شرح حال ملا مصطفی بارزانی (رحمه الله علیه)

بارزانیان نام ناحیه ای کوهستانی و مرتفع از کردستان است که در مرز سه کشور ایران ،ترکیه و عراق واقع شده و اکنون بخشی از استان «هه ولیر »عراق است .مردم بارزان به دلیل نداشتن زمین زراعی مناسب ،بیشتر از راه دامداری ،جمع آوری صمغ و کتیرا ،استفاده از درختان و میوه های جنگلی و شکار حیوانات وحشی ارتزاق می کنند و در مجموع مردمانی کم درآمد و اهل قناعتند کوهستانی و صعب العبور بودن ناحیه ی بارزان موجب شده که مردمش در طول تاریخ خود نتوانند با همسایگان و دنیای خارجی مراوده و ارتباط زیادی داشته باشند و این امر گر چه عاملی باز دارنده در جهت شکوفای اوضاع اقتصادی و ارتقائ سطح دانش و آگاهی های آنان بوده ،اما این امکان را برایشان فراهم آورده است که فرهنگ اصیل خود را حفظ کنند و صداقت و یکرنگی زبانزدشان را از دست ندهند .همچنین نیاز به شکار حیوانات چابک و وحشی در آن شرایط سخت جغرافیای ،از مردمانش تیراندازانی دلیر و بسیار ماهر ساخته است .
مشایخ بارزان
مرحوم استاد عبدالرحمن شرفکندی «هه ژار »در تتمه ی چاپ دوم شرفنامه ،در این مورد چنین نوشته است :سینه به سینه اینگونه نقل کرده اند که مشایخ بارزان در اصل از خانواده ی امیران آمدی بوده اند: که مسعود نامی از این خاندان، زندگی امیری و حکمرانی را رها کرده، طریق عزلت می گزیند و در دامنه ی کوههای «زیبار »زندگی بسیار ساده و فقیرانه ای را آغاز می کند و به عبادت می پردازد .
پس از مسعود اولادو احفادش نیز همین رویه را پیش می گیرند و ضمن سیر و سلوک ،به تحصیل علوم دینی می پردازند .به این لحاظ است که برخی از افراد این خاندان را شیخ و برخی را ملا خوانده اند کتاب الاکراد فی بهدینان ، شیوخ بازان را از فرزندان امرای بادینان می دانند و سلسله ی نسب این خاندان را به ترتیب زیر نقل عبدالرحیم بن سعید.
در تتمه ی شرفنامه از ملا تاج الدین به بعد مذکور است ،ضمن آنکه پس از او از ملا محمد را نام می برد که مطابق آن باید نوه ی ملا تاج الدین باشد در هر حال پسران ملا عبدالله ، یعنی ملاعبدالسلام و ملا عبدالرحمان معاصر مولانل خالد نقشبندی شهرزور ( 1193 – 1242 ه.ق ) و خلیفه سید طه شمذیانی بوده اند . و چون خود سید طه خلیفه ی مولانا خالد است ، از این تاریخ مشایخ بارزانی اهل طریقه ی نقشبندیه به شمار می آیند .

 

بیشتر
سه شنبه، 21 ارديبهشت ماه، 1395 | 0 نظر | بازدید [ 1637 ]

تمدن مانایی ها :

مانایی‌ها ، کوردهایی که بیش از سه هزار سال پیش و صدها سال پیش از مادها‌ حکمران کوردستان بودند و در منطقه مُکریان با زبان کوردی حرف می‌زدند کی بودن ؟؟؟

مانایی‌ها مردمانی بودن که بیش از سه هزار سال پیش در شرق کوردستان حکمران بوده‌اند ، و پایتخت حکومت‌شان منطقه مُکریان( موکریان شامل مهاباد، بوکان، سردشت ، نقده ، میاندوآب، پیرانشهر، اشنویه و قسمتی از سقز است)، و قسمتی از آذربایجان(ئاتر پاس / ئاگڕ پاس) بوده است، قلمرو حکومت مانایی‌ها با توجه به رخدادهای آن زمان کم و زیاد شده و بعضی از اوقات قلمروشون تا استان سلیمانی در جنوب کوردستان عراق را شامل می‌شده بخصوص قبل از سقوط آشوری‌ها ، قلمرو مانایی‌ها تا نزدیکی پایتخت آشوری‌ها بوده است.

اسم مانایی : کلمه (مانا) در زبان مادی به معنی (هوش و زکاوت ) است ، در زبان،کوردی امروزی کلمه (مینه) به معنی ( پژوهش) است و کلمه (مانا) یعنی (پژوهش درباره،چیزی یا تجزیه و تحلیل چیزی ) و در زبان انگلیسی هم کلمه meanهمان معنای (مانا) کوردی است ، با توجه به تجزیه وتحلیل کلمه (مانا) اینطوری به نظر می‌رسد که این اسم یعنی دارنده هوش و زکاوت باشه ، این اسم حتی در اسم پیغمبر مانی (216ز_274ز) دوباره همان معنی را می‌دهد ، چیزی که مایه شگفتی دارد در بین مانایی‌ها ، این است که این اسم که  در زبان اکدی به صورت (مانایکانو) بهش اشاره شده که این کلمه در زبان کوردی تشکیل میشه از (مانای+ە+ک+ان) ، کە (مانا/مانی) اسم خودشان بوده و (ک) پسوند شناسایی آنان و (ان) پسوند جمع در زبان کوردی است ، مثلا چند مثال مثل این ، مناله‌کان ، کورده‌کان ، گونده‌کان و... تا اکنون هیچ نوشته مانایی‌ها (مانایه‌کان) خوانده نشده است ، اما آنچه عیان است اینه که مانایی‌ها نوشته‌هایی داشته‌اند ، که تا الان خوانده نشده اند  یک نوشته هیروگلیف (( ﻫﯿﺮﻭﮔﻠﯿﻒ ﺑﻪ ﺣﺮﻭﻓﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺎ ﮐﺸﯿﺪﻥ ﺗﺼﻮﯾﺮﻫﺎﯾﯽ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﻮﺭﺍﻥ ﻭ ﺍﺷﯿﺎ ﭘﺪﯾﺪ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ)) که روی یک کاسه طلایی که در نزدیک شهر سقز پیدا شده است و مربوط ب دوره مانایی‌ها است ، متاسفانه تا الان این نوشته هیروگلیف که روی این کاسه کنده‌کاری شده است خوانده نشده است و تا الان مشخص نیست که چی روی آن نوشته شده است .

 زبان مانایی‌ها : همانطور که اشاره کردیم تا الان کتیبه‌ایی که مربوط به مانایی‌ها باشه پیدا نشده ، اما در کتیبه‌های آشوریان به نامه‌های دیپلماسی بین آشوری‌ها و مانایی‌ها وهمچنین به طومار جنگ‌ها و اسم بعضی از بزرگان مانایی و مناطق مانایی‌ها اشاره شده است .

بیشتر
دوشنبه، 20 ارديبهشت ماه، 1395 | 0 نظر | بازدید [ 2131 ]

شهر نوسود  روستای کاشتر

 

برای دیدن تصاویر بیشتر به گالری تصاویر مراجعه کنید

بیشتر
دوشنبه، 20 ارديبهشت ماه، 1395 | 0 نظر | بازدید [ 981 ]

ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﻣﻠﯽ ﮐﻮﺭﺩ ﻭ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﺯﺍﮔﺮﻭﺱ ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﺩﮐﺘﺮ ﺍﻓﺮﺍﺳﯿﺎﺏ ﺷﮑﻔﺘﻪ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﻫﺎﯼ ﻟﻨﺪﻥ ﺍﯾﻦ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺗﺮﺍﮊﯾﮏ ﻭ ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﻪ ﺳﺮﮔﺬﺷﺖ ﺩﻝ ﺩﺍﺩﮔﯽ ﺩﻭ ﺟﻮﺍﻥ ﻋﺎﺷﻖ ﮐﻮﺭﺩ ﺩﺭ 2400ﺳﺎﻝ ﭘﯿﺶ ﺭﺍ ﺑﯿﺎﻥ ﻭ ﻧﻘﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ
ﻣﺎﺭﮔﺎﺭﺕ ﺭﻭﺩﯾﻨﮑﻮ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺍﺳﺖ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯾﻦ ﺷﺎﻫﮑﺎﺭ ﺍﺩﺑﯽ ﺩﻧﯿﺎﺳﺖ. ﺍﻭ “ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ” ﺭﺍ ﻫﻢ ﺳﻨﮓ “ ﺍﺛﺎﺭ ﺷﮑﺴﭙﯿﺮ” ﻭ “ ﺍﯾﻠﯿﺎﺩ ﻭ ﺍﻭﺩﯾﺴﻪ ﻫﻮﻣﺮ” ﻣﯽ ﺩﺍﻧﺪ
ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ‏( ١۶۵١- ١٧٠٧‏)
ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ‏( ﻣﻌﺎﺻﺮ ﺷﯿﮑﺴﭙﯿﺮ ‏) ﺷﺎﻋﺮ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﻩ ﻭ ﻓﯿﻠﺴﻮﻑ ﮐﻮﺭﺩ ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ ﺳﻪ ﻗﺮﻥ ﭘﯿﺶ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻭﯼ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﺣﮑﺎﺭﯼ ﺑﻪ ﺩﻧﯿﺎ ﺁﻣﺪ ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﻧﯽ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﺎﯾﯿﺰ ‏( ﻫﺮ ﺩﻭ ﺩﺭ ﺗﺮﮐﯿﻪﺍﻣﺮﻭﺯﯼ ‏)ﺷﻤﺎﻝ ﮐﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻥ ﺑﺰﺭﮒ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﮐﺮﺩ.ﺧﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﻋﺮﺑﯽ ﻭ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﻣﺴﻠﻂ ﺑﻮﺩ .ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺁﻗﺎﯼ ﺷﯿﺦ ﺍﻟﯿﺎﺱ ﻭ ﺧﺎﻧﻢ ﮔﻞ ﻧﮕﺎﺭ، ﻓﯿﻠﺴﻮﻓﯽ ﮊﺭﻑ ﻧﮕﺮ، ﻋﺎﺭﻓﯽ ﺷﻬﯿﺮ، ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﻩ ﺍﯼ ﺯﺑﺮﺩﺳﺖ ﻭ ﺷﺎﻋﺮ ﺑﻠﻨﺪ ﺁﻭﺍﺯﻩ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺁﻓﺮﯾﻨﺶ ﺍﺩﺑﯽ ﺣﻤﺎﺳﯽ ﺧﻮﺩ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺯﺑﺎﻥ ﮐﺮﻣﺎﻧﺠﯽ ﺭﺍ ﺗﻮﺍﻧﯽ ﺭﻭﺯﺍﻓﺰﻭﻥ ﺑﺨﺸﯿﺪ ﻭ ﺯﺑﺎﻥ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺯﺑﺎﻥ ﺍﺩﺑﯽ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﺩ، ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﯿﺨﺘﮕﯽ ﺗﻤﺎﻡ ﻋﯿﺎﺭ ﺧﻮﯾﺶ ﺍﺭﺯﺵ ﭘﺎﺳﺪﺍﺭﯼ ﺍﺯ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺍﺩﺏ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﺎﻟﻨﺪﮔﯽ ﻭ ﭘﺎﯾﻨﺪﮔﯽ ﺍﺯﻟﯽ ﺭﻫﻨﻤﻮﻥ ﺷﺪ. ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﯾﻞ ﺧﺎﻧﻬﺎ ‏( êla xanan ‏) ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺰﺭﮒ ﺟﺰﯾﺮﻩ ﺑﻬﺘﺎﻥ ﺁﻥ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ‏( ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻫﮑﺎﺭﯼ ﺩﺭ ﮐﺮﺩﺳﺘﺎﻥ ﺑﺎﮐﻮﻭﺭ - ﺗﺮﮐﯿﻪ‏) ﻭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺩﻭﺑﺎﯾﺰﯾﺪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻋﻤﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﻣﻠﺖ ﺧﻮﯾﺶ ﺳﭙﺮﯼ ﮐﺮﺩ.

ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺯﺑﺎﻥ ﻭ ﺍﺩﺑﯿﺎﺕ ﮐﺮﻣﺎﻧﺠﯽ ﺭﺍ ﻧﯿﺰ ﺩﺭ ﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ ﺍﯼ ﺗﺪﺭﯾﺲ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ 1683 ﻣﯿﻼﺩﯼ ﮐﺘﺎﺏ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻟﻐﺖ ‏( ﮐﺮﻣﺎﻧﺠﯽ - ﻋﺮﺑﯽ‏) ﻧﻮﺑﻬﺎﺭ ﺑﭽﻪ ﻫﺎ ‏( NûbiharaQiçûkan‏)  ﺭﺍ ﺩﺭ ﻏﺎﻟﺐ ﺷﻌﺮ ﻭ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﻣﺮﺩﻡ ﻭ ﻣﻠﺖ ﺧﻮﺩ ﯾﻌﻨﯽ ﮐﻮرﺩﻫﺎ ﻧﻮﺷﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻭ ﺗﺤﺼﯿﻞ ﺷﺎﮔﺮﺩﻫﺎ ﻭ ﻣﺤﺼﻠﯿﻦ ﺧﻮﺩ ﮐﻤﮏ ﺷﺎﯾﺎﻧﯽ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺯﺑﺎﻥ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﻋﻤﻸ ﻭﺍﺭﺩ ﺻﺤﻨﻪﺀ ﺁﻣﻮﺯﺷﯽ ﻭ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ﮐﻨﺪ ‏(ﮔﺮﭼﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﻣﮑﺘﺐ ﻫﺎ ﻭ ﻣﺪﺍﺭﺱ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭﺍﻥ ﺯﺑﺎﻥ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﻋﺮﺑﯽ ﺑﻮﺩ‏) .
ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺩﺭ ﺍﺑﺘﺪﺍﯼ ﻫﺮ ﺑﺨﺶ ﺍﺯ ﺍﺷﻌﺎﺭ، ﻫﻢ ﺣﺎﻟﺘﯽ ﺍﺯ ﭘﻨﺪ ﻭ ﻧﺼﯿﺤﺖ ﺩﺭ ﺷﮑﻞ ﮔﯿﺮﯼ ﻓﻀﯿﻠﺖ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﺑﭽﻪ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﯿﺎﻥ ﺩﺍﺷﺘﻪ، ﻭ ﻫﻢ ﺣﺎﻟﺖ ﻭﺯﻥ ﻭ ﺑﺤﺮﻫﺎﯼ ﺷﻌﺮ ﺭﺍ ﻣﺸﺨﺺ ﻭ ﻣﻨﻈﻮﻡ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﻟﺬﺍ ﺍﺯ ﺩﯾﺪﮔﺎﻩ ﺁﻣﻮﺯﺷﯽ ﻋﻠﻤﯽ ﺍﺩﺑﯽ ﺩﺭ ﻧﻮﻉ ﺧﻮﺩ ﻫﻨﺮﯼ ﺍﺳﺖ ﺑﯽﻫﻤﺘﺎ.
ﺍﻣﺎ ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻭ ﭘﺮﺁﻭﺍﺯﻩ ﺗﺮﯾﻦ ﺳﺮﻭﺩﻩ ﻭ ﻧﻮﺷﺘﻪﺀ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ، ﮐﻪ ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﯾﮑﯽ ﺍﺯﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯾﻦ ﺁﺛﺎﺭ ﺍﺩﺏ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺍﺳﺖ ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﻧﻮﯾﺴﯽ ﻋﺸﻘﯽ - ﺭﺯﻣﯽ ﺩﺭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺍﺩﺏ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭﺝ ﺧﻮﺩ ﺭﺳﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪﺀ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﻭ ﺯﺍﮔﺮﻭﺱ ﻧﺸﯿﻨﺎﻥ ﺑﻨﺎﻡ ﺍﺳﺖ، ﮐﻪ ﺣﺪﻭﺩ 2700 ﺑﯿﺖ ﺷﻌﺮ ﻭ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ 1695 ﻣﯿﻼﺩﯼ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺑﻪ ﺛﺒﺖ ﺭﺳﯿﺪﻩ ﺍﺳﺖ . ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺁﻓﺮﯾﺪﻩٔ ﺫﻫﻦ ﺧﻼﻕ ﻭ ﻃﺒﻊ ﻣﻮﺯﻭﻥ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻣﺜﻨﻮﯼ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﭘﺮ ﺳﻮﺯ ﻭ ﮔﺪﺍﺯ ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﻪﺀ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺍﺳﺘﺎﺩﺍﻧﻪ ﺑﻪ ﺭﺷﺘﻪ ﻧﻈﻢ ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ . ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﺳﺨﻦ ﺳﺮﺍﯼ ﻧﺎﻣﯽ ﮐﻮﺭﺩ، ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﯽ ﺣﻤﺎﺳﻪ ﺳﺮﺍ ﻭ ﻣﻠﯽ ﮔﺮﺍﯾﯽ ﺷﮑﻮﻫﻤﻨﺪ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﻭ ﺩﯾﮕﺮ ﻣﻠﺘﻬﺎ ﺷﻬﺮﻩﺀ ﻋﺎﻡ ﻭ ﺧﺎﺹ ﺍﺳﺖ . ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﺍﺯ ﺷﺨﺼﯿﺘﻬﺎﯼ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪﺀ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﺩﺭ ﻗﺮﻥ 17 ﺍﻡ ﻣﯿﻼﺩﯼ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺎﻡ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﻭ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﻠﯽ ﻭ ﻣﯿﻬﻦ ﺩﻭﺳﺘﯽ
ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺩﺭ ﺳﺮﺯﻣﯿﻦ ﻣﺎﺩﺭﯾﺶ ﮐﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺑﻪ ﻧﯿﮑﯽ ﻭ ﺑﻪ ﺷﺎﯾﺴﺘﮕﯽ ﺩﺭ ﻏﺎﻟﺐ ﺷﻌﺮ ﺑﻪ ﺛﺒﺖ ﺭﺳﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ.

بیشتر
يكشنبه، 12 ارديبهشت ماه، 1395 | 1 نظر | بازدید [ 1177 ]

حافظ در ادبیات کردی:   در تاریخ شعر فارسی هیچ شاعری به اندازۀ حافظ در سرزمینهای غیرفارسی‌زبان شهرت نیافته، و دربارۀ او سخن گفته نشده است . مناطق کردنشین ایران، عراق، ترکیه و سوریه هم یکی از قلمروهای اصلی نفوذ نام و شعر حافظ بوده‌اند.
ادبیات کردی از نخستین دورۀ پیدایش خود در قرن 10ق/ 16م تا به امروز بیش از هر زبان دیگری از زبان و ادبیات فارسی الهام گرفته، و در این میان حافظ بر همۀ شاعران کُرد متعلق به گویشها و مناطق مختلف کردنشین بیشترین تأثیر را گذاشته است. حافظ مهمان روزهای جشن و شادی و شب‌نشینیهای کردها در طول سال بوده است. همچنین کردها بسیاری از تصمیم‌گیریهای مهم و سرنوشت‌ساز زندگی خود را به فال حافظ حواله می‌دادند و بر این باور بودند که حافظ بهترین راه را به آنان نشان خواهد داد.
شاعران کرد هرچند در قلمروهای گوناگون، شعرهای حماسی، عاشقانه، عارفانه و جز آنها می‌سرودند، ولی نقطۀ مشترک شگفت‌انگیز همۀ آنان تأثیرپذیری از اندیشه و شعر حافظ بود. آنان به شیوه‌های گوناگونی مانند ترجمه، تضمین، اقتباس، تلمیح، پارودی و اخذ مضمون و محتوا از حافظ متأثر شده‌اند. با وجود این، ظاهراً تاکنون در ایران مقاله‌ای جامع در این‌باره نوشته نشده، و این مقاله عملاً نخستین گام در این زمینه است. هرچند برخی پژوهشگران پیشینۀ ادبیات مکتوب کُرد را به قرون نخستین اسلامی می‌رسانند، ولی آنچه مسلم است، این است که تاریخِ نخستین آثار باقی‌مانده از ادبیات کردی به سختی از قرن 10ق فراتر می‌رود. پیش از آن کردها آثار خود را به زبانهای فارسی و عربی می‌نوشتند. نقطۀ آغاز پیدایش ادبیات مکتوب کرد، سرزمینهای کردنشین امپراتوری عثمانی به‌ویژه «جزیرۀ ابن‌عمر» بود که در جریان جنگهای صفویان و عثمانی از ایران جدا شده، و در جغرافیای سیاسی ترکها قرار گرفته بود. شاعران این قلمرو جغرافیایی، آثار خود را به گویش کُردی کُرمانجی مکتوب کردند؛ ولی به مرور شاعرانی از 3 گویش دیگر کردی یعنی اورامی (هورامی)، سورانی و کلهری (کرمانشاهی) نیز ظهور کردند و به این گویشها شعر سرودند.
در این مقاله، شاعران مناطق کردنشین در ذیل 4 قلمرو اصلی زبان و ادبیات مکتوب کردی مورد بررسی قرار گرفته، و تأثیرپذیری آنان از حافظ نشان داده خواهد شد:

بیشتر
دوشنبه، 30 فروردين ماه، 1395 | 0 نظر | بازدید [ 1289 ]

نوروز (به کردی: نه‌ورۆز یا گوڵوس) یکی از کهن‌ترین جشن‌های به جا مانده از دوران ایران باستان جایگاه ویژه ای در میان مردم کرد داشته و در طی گذشت قرن‌ها همچنان جشن نوروز در سرزمین کردستان با شور و شوق فراوان برگزار می گردد. در افسانه‌های کردی، نوروز به عنوان جشن رهایی مردم کرد از زیر دست ظالمان توصیف شده‌است و بدین خاطر برگزاری جشن نوروز به عنوان راه دیگری برای نشان دادن پشتیبانی از جنبش آزادی بخش کردها محسوب می‌شود.

 

پیدایش نوروز در داستان‌های کردی

 

در داستان های کردی آمده است که چهار هزار سال پیش از میلاد مسیح کی مورس (به فارسی کیومرث) نامی از مردم کرد پیدا شد و از همان ابتدای کار اهریمن نامی با وی به دشمنی برخاست. او در کوهستان‌های رواندز با اهریمن به جنگ پرداخت و در آغاز پیکار به سپاهیانش فرمان داد که در صورت پیروزی بر دشمن و کشتن اهریمن بر ستیغ کوه‌ها و بالای تپه‌ها و گردنه‌ها، برج‌هایی از آتش برافروزند تا هم نشانی بر اعلام پیروزی باشد و هم فرمانی بر بازگشت سپاه از جبهه ها به نزد وی. سرانجام پیکار با اهریمن به پیروزی سپاه کی مورس پایان یافت و آتش ها بر بالای کوه‌ها زبانه کشید و با تابش شعله ها پیروزی حق بر باطل و شکست اهریمن به آگاهی عامه رسید. روز پیروزی بر دشمن ده روز پیش از موقع نوروز کنونی بود. کی مورس فرمان داد نه تنها آن روز بلکه ۹ شبانه روز پس از آن را همراه با برافروختن آتش و مراسم جشن و سرور بگذرانند. بدین ترتیب در مدت برگزاری این مراسم جه‌ژنی ۹ روژ از کوه ‌ها گرفته تا مراکز شهرها را فروغ تابناک آتش همراه با آهنگ پیروزی دربرگرفته و شب تیره را به روز روشن مبدل ساخته بود. از آن هنگام جه‌ژنی نه‌روژ شکوهی خاص یافت و هر سال همراه با مراسم ویژهٔ آتش بازی برگزار می‌شد.

بیشتر
دوشنبه، 26 اسفند ماه، 1392 | 0 نظر | بازدید [ 1050 ]

زندگینامه استاد مظهر خالقی
استاد مظهر خالقی پس از زنده‌یاد سید علی‌اصغر کردستانی، به عنوان استاد مسلم آواز کردی معاصر معروف است، زیرا اکثر کردها معتقدند که صدای محزون و لحن دلنشین او هر شنونده‌ای را مجذوب و محظوظ می‌کند اما متاسفانه در بیست سال اخیر کمتر شاهد فعالیتی جدی از وی بوده‌ایم و همچنان به غیبت و سکوت خود ادامه داده است. در صورتی که حضور پرشور و فعالیت جدی هنرمندان کرد در موسیقی معاصر ایران پس از انقلاب بسیار مشهود و انکار ناپذیر است، هنرمندانی از چند نسل مختلف مانند " یوسف زمانی، میرزاده، فرج پوری، ناظری، کامکار، عندلیبی، تعریف، ساعد، پور ناظری، خاک طینت و ...."، که البته برادران یوسف زمانی را جزو بنیان گذاران موسیقی کردی به شیوه‌ای علمی و آکادمیک در ایران می‌شناسند با وجودی که درباره‌ی موسیقی کردی، منبع و ماخذ جامع و یا اطلاعات منظم و مدونی در دست نیست، اما در موسیقی معاصر ایران اکثر استادان و صاحب نظران به قدمت و غنای موسیقی کردی اعتراف می‌کنند، زیرا ملودی، ریتم و رنگ یا ضربی موسیقی کردی را کمتر کسی هست که درگوشه‌های موسیقی ملی ایران بارها نشنیده باشد. در این رابطه پرویز مشکاتیان معتقد است که گذر از موسیقی ایران زمین بدون توجه به موسیقی کردی امکان پذیر نیست و محمد موسوی هم می گوید: " گاه در برابر غنای موسیقی کردی باید تسلیم شد".


در میان هنرمندان معاصر آواز کردی، شهرام ناظری، جلال الدین محمدیان، محمد رضا دارابی، صدیق تعریف، بیژن کامکار، علاالدین باباشهابی، عزیز شاهرخ، عباس کمندی، حسین شریفی، بهروز توکلی، عمر دزه‌ای، ناصر رزازی، نجم الدین غلامی، رشید فیض نژاد و...، خلاء غیبت و سکوت چند ساله‌ی استاد مظهر خالقی بسیار محسوس است. هر چند که هیچ کدام از این هنرمندان، قریحه و سبک موثر خالقی را نادیده نمی‌گیرند و حتی ملودی‌ها و نغمه‌های او را به عنوان گنجینه‌ی آواز کردی معرفی می کنند.
مَظهَر خالِقی "مه‌زهه‌ری خالقی" در شهریور سال ۱۳۱۷ در سنندج در میان خانواده‌ای از مشایخ کردستان دیده به جهان گشود. در اعوان جوانی نخست به مدت ۱۱ سال به آموختن و فراگیری موسیقی اصیل ایرانی و تمرین سبک‌ها و ردیف‌های آواز فارسی پرداخت و اولین اجرای آواز او در اواخر دهه سی در رادیو سنندج به زبان فارسی ضبط شده است. وی سپس در رشته فیزیک در دانشگاه تهران ادامه تحصیل داد و بنا به تحصیلات دانشگاهی ابتدا در دبیرستان‌های تجریش و شمیران دبیر درس ترمودینامیک بود، اما دوستی با شادروان انجوی شیرازی او را به رادیو کشانید تا به ترجمه مطالب ادبی و هنری زبان کردی بپردازد و به همراه دیگر هنرمندان کرد مانند یوسف زمانی، کامکار، مجتبی میرزاده، سواره ایلخانی زاده، محمدصدیق مفتی‌زاده، محمد کمانگر، فریدون مرادی، شکرالله بابان، عثمان احمدی، ابراهیم ستوده، عابد سراجالدینی و...، به ترویج و اشاعه زبان و ادبیات کردی کمک کند. در حین همکاری با ارکستر رادیو، خالقی با اکثر هنرمندان وزارت فرهنگ و هنر مانند " ناصری، کسروی، بهاری، حنانه، گلسرخی، شجریان و..." آشنا می شود و تحت تاثیر آنان تجارب و آموخته‌هایش را سمت و سوئی خاص می دهد.

بیشتر
چهارشنبه، 30 بهمن ماه، 1392 | 1 نظر | بازدید [ 604 ]

آمار کاربران

نظرسنجی
نظر شما در مورد سایت؟

خوب
خیلی خوب
متوسط
بد



نتایج
نظرسنجی ها

تعداد آراء: 25
نظرات : 0