پیغام کوتاه
ارشيو پيغام کوتاه   

 


کوردی

زبان کردی،تنها یادگار تمدن ماد

در مورخه : شنبه، 14 بهمن ماه، 1391 موضوع : فرهنگی و هنری

زبان کردی،تنها یادگار تمدن ماد

پروفسور ولادیمیر مینورسکی خاورشناس روسی  در باره اصالت زبان کردی می‌گوید : زبان کردی به طور قطع از ریشه زبان مادی است.اگر کردها از نوادگان مادها نباشند، پس بر سر ملتی چنین کهن و مقتدر چه آمده‌است و این همه قبیله و تیره مختلف کرد که به یک زبان واحد و جدای از زبان دیگر ایرانیان تکلم می‌کنند از کجا آمده‌اند.

 زبان ابزاری است که بوسیله آن مردم اطلاعات روزمره، مکالمات و امور زندگانی خود را با هم تبادل می‌کنند. ابزاری است که از هنگام تولد تا مرگ همانند خوردن، نوشیدن و دیگر مسایل حیاتی فردی و اجتماعی، جزء واقعیات زندگی عموم است. زبان در واقع قلب انسان است و بواسطهء آن احساسات درونی به عشق برونی در طبق اخلاص و بیان قرار می‌گیرد.

زبان از امور پایه‌ای فرهنگ، هویت، پژوهش و آگاهی دهندهء یک ملیت است که خود سبب بروزکردن، پیشرفت و مدرن نمودن آن ملیت همگام با دیگر جوامع مدرن می‌باشد. زبان متعلق به یک فرد، طبقه، سازمان، و یا هیچ دولت حاکمی نیست که آن را مورد بی‌مهری قرار دهد و یا آن را به شیوه‌های مختلف چه علنی و یا پنهان، هضم و یا نابود کند (ژنوساید فرهنگی)، بلکه زبان یک وجود پایه‌ای و اساسی است که مطابق اصول بین‌المللی حقوق بشری هیچ کس حق دست‌درازی، تجاوز و از بین‌بردن آن را ندارد.
ماموستا هژار  نویسنده و شاعر نامدار کرد می گوید : اجتماعی كه فاقد زبان و فرهنگ است زیر گام های ملل دیگر له خواهد شد . هر ملتی كه خواستار زبان و ادبیات خویش باشد ملتی زنده محسوب می شود ملت زنده نیز در صورت فقدان آزادی و گرفتاری در بند و اسارت ، از خطر نابودی رسته است .



 بیشتر

شێرکۆ بێ‌که‌س دڵبژۆکی گێڕانه‌وه‌!/سه‌یدقادر هیدایه‌تی

در مورخه : شنبه، 9 شهريور ماه، 1392 موضوع : یاداشتهای روزانه,گفتگو و گزارش

شێرکۆ بێ‌که‌س دڵبژۆکی گێڕانه‌وه‌!

 

سه‌یدقادر هیدایه‌تی:ماوه‌ی ده‌ دوازده‌ ساڵ له‌وه‌ پێش، ڕۆژێک تووشی شاعیرێکی خۆشه‌ویست بووم.
لێم پرسی: " ئه‌رێ شێرکۆ بێکه‌ست پێ چۆن شاعیرێکه‌؟"
کوتی: " خوداغه‌ززه‌بی لێ بگرێ! پێغه‌مبه‌ری به‌ گژدا چێ! خودا هه‌رچی زووتره‌ بیباته‌وه‌!..."
سوور ببۆوه‌ و به‌ ڕواڵه‌ت قسه‌کانی هیچ له‌ شۆخی و جه‌فه‌نگ نه‌ده‌چوون؛ دیار بوو ته‌واو له‌ کانگای دڵیه‌وه‌ قسه‌ ده‌کا.
کوتم: "بۆ؟!"
کوتی: " جا ئه‌وه‌ بۆ شاعیره‌؟ خۆ هیچی بۆ شاعیرانی دوای خۆی نه‌هێشتۆته‌وه‌!!..."
چ به‌ ڕاست بێ و چ به‌ ته‌نز و گاڵته‌ بێ، واقعیه‌تێکی گه‌وره‌ له‌م قسه‌ ئاسایی و خۆمانه‌یه‌دا حه‌شار دراوه‌.
له‌وانه‌یه‌ له‌ دوای گۆرانه‌وه‌ تا ئێستا، شێرکۆ بێکه‌س ده‌سه‌ڵاتی زاڵ و هه‌ره‌ گه‌وره‌ی شێعری کوردی بێ. شێعری شێرکۆ بێکه‌س وه‌ها  گه‌رای خست و په‌ره‌ی گرت و لق و پۆپی بڵاو کرده‌وه‌ که‌ دره‌تانی جووڵانه‌وه‌ و هه‌ناسه‌ هه‌ڵکێشانی بۆ شاعیرانی دیکه‌ی زۆر چه‌توون و ئه‌سته‌م کرد.
ناحه‌قی نه‌بوو ئه‌و شاعیره‌، ئاوا له‌ ده‌ستی وه‌زاڵه‌ بێ و گله‌یی لێ بکا و ته‌نانه‌ت هێرشی بکاته‌ سه‌ر!



 بیشتر

مم و زین شاهنامه ملی کورد و مردمان زاگروس

در مورخه : يكشنبه، 12 ارديبهشت ماه، 1395 موضوع : تاریخی,فرهنگی و هنری,داستانهای کردی

ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﻣﻠﯽ ﮐﻮﺭﺩ ﻭ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﺯﺍﮔﺮﻭﺱ ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﺩﮐﺘﺮ ﺍﻓﺮﺍﺳﯿﺎﺏ ﺷﮑﻔﺘﻪ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﻫﺎﯼ ﻟﻨﺪﻥ ﺍﯾﻦ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺗﺮﺍﮊﯾﮏ ﻭ ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﻪ ﺳﺮﮔﺬﺷﺖ ﺩﻝ ﺩﺍﺩﮔﯽ ﺩﻭ ﺟﻮﺍﻥ ﻋﺎﺷﻖ ﮐﻮﺭﺩ ﺩﺭ 2400ﺳﺎﻝ ﭘﯿﺶ ﺭﺍ ﺑﯿﺎﻥ ﻭ ﻧﻘﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ
ﻣﺎﺭﮔﺎﺭﺕ ﺭﻭﺩﯾﻨﮑﻮ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺍﺳﺖ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯾﻦ ﺷﺎﻫﮑﺎﺭ ﺍﺩﺑﯽ ﺩﻧﯿﺎﺳﺖ. ﺍﻭ “ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ” ﺭﺍ ﻫﻢ ﺳﻨﮓ “ ﺍﺛﺎﺭ ﺷﮑﺴﭙﯿﺮ” ﻭ “ ﺍﯾﻠﯿﺎﺩ ﻭ ﺍﻭﺩﯾﺴﻪ ﻫﻮﻣﺮ” ﻣﯽ ﺩﺍﻧﺪ
ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ‏( ١۶۵١- ١٧٠٧‏)
ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ‏( ﻣﻌﺎﺻﺮ ﺷﯿﮑﺴﭙﯿﺮ ‏) ﺷﺎﻋﺮ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﻩ ﻭ ﻓﯿﻠﺴﻮﻑ ﮐﻮﺭﺩ ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ ﺳﻪ ﻗﺮﻥ ﭘﯿﺶ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻭﯼ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﺣﮑﺎﺭﯼ ﺑﻪ ﺩﻧﯿﺎ ﺁﻣﺪ ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﻧﯽ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﺎﯾﯿﺰ ‏( ﻫﺮ ﺩﻭ ﺩﺭ ﺗﺮﮐﯿﻪﺍﻣﺮﻭﺯﯼ ‏)ﺷﻤﺎﻝ ﮐﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻥ ﺑﺰﺭﮒ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﮐﺮﺩ.ﺧﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﻋﺮﺑﯽ ﻭ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﻣﺴﻠﻂ ﺑﻮﺩ .ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺁﻗﺎﯼ ﺷﯿﺦ ﺍﻟﯿﺎﺱ ﻭ ﺧﺎﻧﻢ ﮔﻞ ﻧﮕﺎﺭ، ﻓﯿﻠﺴﻮﻓﯽ ﮊﺭﻑ ﻧﮕﺮ، ﻋﺎﺭﻓﯽ ﺷﻬﯿﺮ، ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﻩ ﺍﯼ ﺯﺑﺮﺩﺳﺖ ﻭ ﺷﺎﻋﺮ ﺑﻠﻨﺪ ﺁﻭﺍﺯﻩ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺁﻓﺮﯾﻨﺶ ﺍﺩﺑﯽ ﺣﻤﺎﺳﯽ ﺧﻮﺩ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺯﺑﺎﻥ ﮐﺮﻣﺎﻧﺠﯽ ﺭﺍ ﺗﻮﺍﻧﯽ ﺭﻭﺯﺍﻓﺰﻭﻥ ﺑﺨﺸﯿﺪ ﻭ ﺯﺑﺎﻥ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺯﺑﺎﻥ ﺍﺩﺑﯽ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﺩ، ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﯿﺨﺘﮕﯽ ﺗﻤﺎﻡ ﻋﯿﺎﺭ ﺧﻮﯾﺶ ﺍﺭﺯﺵ ﭘﺎﺳﺪﺍﺭﯼ ﺍﺯ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺍﺩﺏ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﺎﻟﻨﺪﮔﯽ ﻭ ﭘﺎﯾﻨﺪﮔﯽ ﺍﺯﻟﯽ ﺭﻫﻨﻤﻮﻥ ﺷﺪ. ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﯾﻞ ﺧﺎﻧﻬﺎ ‏( êla xanan ‏) ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺰﺭﮒ ﺟﺰﯾﺮﻩ ﺑﻬﺘﺎﻥ ﺁﻥ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ‏( ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻫﮑﺎﺭﯼ ﺩﺭ ﮐﺮﺩﺳﺘﺎﻥ ﺑﺎﮐﻮﻭﺭ - ﺗﺮﮐﯿﻪ‏) ﻭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺩﻭﺑﺎﯾﺰﯾﺪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻋﻤﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﻣﻠﺖ ﺧﻮﯾﺶ ﺳﭙﺮﯼ ﮐﺮﺩ.

ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺯﺑﺎﻥ ﻭ ﺍﺩﺑﯿﺎﺕ ﮐﺮﻣﺎﻧﺠﯽ ﺭﺍ ﻧﯿﺰ ﺩﺭ ﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ ﺍﯼ ﺗﺪﺭﯾﺲ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ 1683 ﻣﯿﻼﺩﯼ ﮐﺘﺎﺏ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻟﻐﺖ ‏( ﮐﺮﻣﺎﻧﺠﯽ - ﻋﺮﺑﯽ‏) ﻧﻮﺑﻬﺎﺭ ﺑﭽﻪ ﻫﺎ ‏( NûbiharaQiçûkan‏)  ﺭﺍ ﺩﺭ ﻏﺎﻟﺐ ﺷﻌﺮ ﻭ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﻣﺮﺩﻡ ﻭ ﻣﻠﺖ ﺧﻮﺩ ﯾﻌﻨﯽ ﮐﻮرﺩﻫﺎ ﻧﻮﺷﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻭ ﺗﺤﺼﯿﻞ ﺷﺎﮔﺮﺩﻫﺎ ﻭ ﻣﺤﺼﻠﯿﻦ ﺧﻮﺩ ﮐﻤﮏ ﺷﺎﯾﺎﻧﯽ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺯﺑﺎﻥ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﻋﻤﻸ ﻭﺍﺭﺩ ﺻﺤﻨﻪﺀ ﺁﻣﻮﺯﺷﯽ ﻭ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ﮐﻨﺪ ‏(ﮔﺮﭼﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﻣﮑﺘﺐ ﻫﺎ ﻭ ﻣﺪﺍﺭﺱ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭﺍﻥ ﺯﺑﺎﻥ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﻋﺮﺑﯽ ﺑﻮﺩ‏) .
ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺩﺭ ﺍﺑﺘﺪﺍﯼ ﻫﺮ ﺑﺨﺶ ﺍﺯ ﺍﺷﻌﺎﺭ، ﻫﻢ ﺣﺎﻟﺘﯽ ﺍﺯ ﭘﻨﺪ ﻭ ﻧﺼﯿﺤﺖ ﺩﺭ ﺷﮑﻞ ﮔﯿﺮﯼ ﻓﻀﯿﻠﺖ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﺑﭽﻪ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﯿﺎﻥ ﺩﺍﺷﺘﻪ، ﻭ ﻫﻢ ﺣﺎﻟﺖ ﻭﺯﻥ ﻭ ﺑﺤﺮﻫﺎﯼ ﺷﻌﺮ ﺭﺍ ﻣﺸﺨﺺ ﻭ ﻣﻨﻈﻮﻡ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﻟﺬﺍ ﺍﺯ ﺩﯾﺪﮔﺎﻩ ﺁﻣﻮﺯﺷﯽ ﻋﻠﻤﯽ ﺍﺩﺑﯽ ﺩﺭ ﻧﻮﻉ ﺧﻮﺩ ﻫﻨﺮﯼ ﺍﺳﺖ ﺑﯽﻫﻤﺘﺎ.
ﺍﻣﺎ ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻭ ﭘﺮﺁﻭﺍﺯﻩ ﺗﺮﯾﻦ ﺳﺮﻭﺩﻩ ﻭ ﻧﻮﺷﺘﻪﺀ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ، ﮐﻪ ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﯾﮑﯽ ﺍﺯﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯾﻦ ﺁﺛﺎﺭ ﺍﺩﺏ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺍﺳﺖ ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﻧﻮﯾﺴﯽ ﻋﺸﻘﯽ - ﺭﺯﻣﯽ ﺩﺭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺍﺩﺏ ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭﺝ ﺧﻮﺩ ﺭﺳﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪﺀ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﻭ ﺯﺍﮔﺮﻭﺱ ﻧﺸﯿﻨﺎﻥ ﺑﻨﺎﻡ ﺍﺳﺖ، ﮐﻪ ﺣﺪﻭﺩ 2700 ﺑﯿﺖ ﺷﻌﺮ ﻭ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ 1695 ﻣﯿﻼﺩﯼ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺑﻪ ﺛﺒﺖ ﺭﺳﯿﺪﻩ ﺍﺳﺖ . ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺁﻓﺮﯾﺪﻩٔ ﺫﻫﻦ ﺧﻼﻕ ﻭ ﻃﺒﻊ ﻣﻮﺯﻭﻥ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻣﺜﻨﻮﯼ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﭘﺮ ﺳﻮﺯ ﻭ ﮔﺪﺍﺯ ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﻪﺀ ﻣﻢ ﻭ ﺯﯾﻦ ﺍﺳﺘﺎﺩﺍﻧﻪ ﺑﻪ ﺭﺷﺘﻪ ﻧﻈﻢ ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ . ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﺳﺨﻦ ﺳﺮﺍﯼ ﻧﺎﻣﯽ ﮐﻮﺭﺩ، ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﯽ ﺣﻤﺎﺳﻪ ﺳﺮﺍ ﻭ ﻣﻠﯽ ﮔﺮﺍﯾﯽ ﺷﮑﻮﻫﻤﻨﺪ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﻭ ﺩﯾﮕﺮ ﻣﻠﺘﻬﺎ ﺷﻬﺮﻩﺀ ﻋﺎﻡ ﻭ ﺧﺎﺹ ﺍﺳﺖ . ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻧﯽ ﺍﺯ ﺷﺨﺼﯿﺘﻬﺎﯼ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪﺀ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﺩﺭ ﻗﺮﻥ 17 ﺍﻡ ﻣﯿﻼﺩﯼ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺎﻡ ﻣﻠﺖ ﮐﻮﺭﺩ ﻭ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﻠﯽ ﻭ ﻣﯿﻬﻦ ﺩﻭﺳﺘﯽ
ﮐﻮﺭﺩﯼ ﺩﺭ ﺳﺮﺯﻣﯿﻦ ﻣﺎﺩﺭﯾﺶ ﮐﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺑﻪ ﻧﯿﮑﯽ ﻭ ﺑﻪ ﺷﺎﯾﺴﺘﮕﯽ ﺩﺭ ﻏﺎﻟﺐ ﺷﻌﺮ ﺑﻪ ﺛﺒﺖ ﺭﺳﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ.



 بیشتر
آمار کاربران

نظرسنجی
نظر شما در مورد سایت؟

خوب
خیلی خوب
متوسط
بد



نتایج
نظرسنجی ها

تعداد آراء: 25
نظرات : 0